Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın firmaların yurt dışı kaynaklı döviz gelirlerini Türk lirasına dönüştürmelerini teşvik etmek amacıyla uyguladığı döviz dönüşüm desteğinde yeni dönem başladı.
1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlüğe giren sistem üç temel değişiklik getiriyor.
Döviz almama taahhüdü kaldırıldı
Eski uygulamada firmaların döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilmesi için bir ay boyunca döviz almamayı taahhüt etmesi gerekiyordu.
Yeni sistemle bu şart kaldırıldı.
Bunun yerine firmaların likit döviz varlıklarının, net satış hasılatı ile aktif büyüklüğünden yüksek olanına oranının yüzde 10’u aşmaması koşulu getirildi.
Başka bir ifadeyle destekten yararlanmak isteyen şirketlerin döviz pozisyonu artık doğrudan dikkate alınacak.
Döviz satışına katma değer sınırı
İkinci önemli değişiklik firmaların destek kapsamında satabilecekleri döviz miktarında yapıldı.
Bir firmanın bir yıl içerisinde döviz dönüşüm desteği kapsamında satabileceği ihracat bedeli döviz tutarı artık firmanın Türkiye’de oluşturduğu katma değerle sınırlandırılacak.
Katma değer hesabında firmanın yıllık faaliyet kârı ile 12 aylık iş gücü maliyetinin toplamı esas alınacak.
TCMB, bu değişiklikle desteğin özellikle üretim ve istihdam yoluyla daha fazla katma değer yaratan firmalara yönelmesini amaçlıyor.
Tedarikçi firmalara doğrudan destek
Yeni sistem ihracatçıların tedarikçileri açısından da değişiklik getiriyor.
Aracı ihracatçılar kendi katma değer limitlerini doldurduktan sonra tedarikçi firma adına döviz dönüşümü gerçekleştirebilecek. Destek ödemesi de doğrudan tedarikçi firmanın hesabına aktarılabilecek.
Böylece doğrudan ihracatçı olmayan ancak ihracata yönelik üretim yapan daha fazla şirketin sisteme dahil edilmesi hedefleniyor.
44 bin firma yararlandı
Döviz dönüşüm desteği Ocak 2023’te uygulanmaya başladı.
TCMB verilerine göre o tarihten bu yana yaklaşık 44 bin firma sistemden yararlandı.
Destekten faydalanan şirketlerin toplam ihracatçı firmalar içindeki payı ise 2026 yılında yüzde 34’e ulaştı.
Dönüştürülen dövizin Türk lirası karşılığında uygulanan destek oranı yüzde 3 seviyesinde bulunuyor. Bu oranın uygulanmasına ilişkin geçici düzenleme 31 Ocak 2027’ye kadar uzatılmış durumda.
TCMB, yeni sistemle döviz dönüşüm desteğinin net döviz satışı yüksek ve Türkiye’de daha fazla katma değer yaratan firmalara yönelmesini, böylece rezervlere sağlanan katkının daha kalıcı hale gelmesini hedefliyor.
Kaynak: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası – Merkezin Güncesi
